Boekvoorstelling 'Dertig Struikelstenen'
Een struikelsteen, zo’n gouden glans in het voetpad, doet ons halt houden – en dat is precies de bedoeling. Op die steen staan een naam en enkele data. Die verwijzen naar een heel verhaal, een verhaal dat even sterk in het oog springt als de steen zelf.
Stad Tielt heeft beslist om ook in ons straatbeeld zulke steentjes te plaatsen, en Pittem-Egem volgt. In Zwevezele ligt er al een. Ze komen telkens voor de deur van de woning van een verzetsstrijder die omkwam in de strijd tegen de naziwaanzin.
Nu de ooggetuigen sterven en de herinneringscultuur wegkwijnt, sputtert onze ‘geheugenmotor’. We zien weer donkere wolken opdoemen. Aanbidders van het nazigedachtegoed duiken opnieuw ongegeneerd op. Net op tijd verschijnt dit boek, en pas nu beseffen we hoe groot de nood eraan is.
In West-Vlaanderen betaalde het verzet in regio Tielt een enorme tol. Waar Brugge twintig verzetsslachtoffers te betreuren heeft, werden er in het Tieltse (Egem, Meulebeke, Pittem, Tielt en Zwevezele) dertig verzetslui aangehouden die bruutweg door verhongering, marteling of onthoofding werden afgemaakt. De zwaarst getroffen verzetsgroepen in onze regio waren de V-Liga en het Onafhankelijkheidsfront (O.F.), maar ook de Witte Brigade (Fidelio), de ontsnappingslijn Michelli-Comète en de Inlichtings- en Actiedienst Luc-Marc werden getroffen. Het waren allemaal mensen op een kantelpunt in hun leven, die vonden dat de beschaving gekrompen is en die beslisten dat de prijs van niets doen hoger was dan het ongemak van handelen.
Jan Vandermeulen volgt hun bloedspoor vanaf hun aanhouding en hun opsluiting in de kelder van huis Mulle, via de Belgische gevangenissen in Antwerpen, Gent, Brugge en Sint-Gillis, tot in Duitsland. In zijn verhaal wandel je door de ochtendnevel van Esterwegen, zie je de geglazuurde wandtegels in de guillotineruimte van Wolfenbüttel en tel je de voetstappen in de dodencel van Dortmund. Buchenwald, Mittelbau-Dora, Neuengamme …: overal treft de auteur beklagenswaardige vertegenwoordigers van onze regio aan, mensen die leefden met het rauwe besef dat er voor hen geen ‘later’ meer was.
Ook de andere zijde van dit vernietigende treurspel wordt belicht: wat gebeurde er na de capitulatie met verklikkers, ondervragers, kampbewakers, rechters en beulen?
En hoe ging onze regio om met dit lijden? Hoe verliep het wachten van ouders en familie op de terugkeer van de verzetsstrijders, tot bleek dat die terugkeer nooit kwam. De stilte na het trauma.
Jan Vandermeulen probeert dit verhaal te ontbolsteren en toont hoe het onmogelijke toch kon gebeuren met mensen die je buren, misschien zelfs je vrienden hadden kunnen zijn.
Op 11 november, op Wapenstilstand, stelt Jan zijn boek voor. Kom luisteren naar het verhaal achter de stenen.